Powtórne leczenie kanałowe: dlaczego jest trudniejsze i jak przebiega?

Dlaczego ząb wymaga ponownego leczenia?

Przyczyną może być na przykład pominięty kanał, niedokładne oczyszczenie trudno dostępnych miejsc albo ponowne przedostanie się bakterii do wnętrza zęba przez nieszczelną odbudowę lub nową próchnicę. Powtórne leczenie nie oznacza automatycznie, że poprzednie leczenie wykonano nieprawidłowo. Znaczenie mogą mieć także skomplikowana budowa zęba i późniejsze uszkodzenia.

Zakażony ząb po leczeniu kanałowym często w ogóle nie boli. Zmiana zapalna wokół korzenia bywa wykrywana dopiero na zdjęciu rentgenowskim, na przykład podczas przeglądu. Z drugiej strony nie każda zmiana widoczna na zdjęciu po leczeniu kanałowym wymaga od razu ponownego leczenia. Gojenie trwa miesiące, a czasem kilka lat, więc zmiana, która na kolejnych zdjęciach się zmniejsza, może się jeszcze goić i wtedy zwykle wystarczy ją obserwować.

O potrzebie leczenia nie decyduje sam ból ani sam wygląd wypełnienia kanałów na zdjęciu. Potrzebne są badanie i ocena zdjęcia RTG, a w niektórych przypadkach także tomografii stożkowej (CBCT), czyli trójwymiarowego zdjęcia rentgenowskiego zęba i otaczającej go kości. Przed leczeniem sprawdza się również, czy ząb można trwale odbudować i czy nie jest pęknięty. Pęknięcie pogarsza rokowanie, a pionowe pęknięcie korzenia zwykle oznacza, że zęba nie da się zachować. Pęknięcia nie zawsze widać na zdjęciach. Czasem ujawnia się dopiero po usunięciu starego wypełnienia lub wkładu i wtedy trzeba zmienić plan leczenia.

Dlaczego reendo bywa trudniejsze?

Lekarz pracuje w zębie, którego wnętrze było już opracowane i wypełnione. Najpierw musi ponownie dotrzeć do kanałów. Czasem trzeba usunąć wkład koronowo-korzeniowy, czyli osadzony w kanale element, który utrzymuje odbudowę, a także część odbudowy albo koronę protetyczną.

Trudności mogą sprawiać zwapnienia, mocne zakrzywienia, zmieniony podczas wcześniejszego leczenia przebieg kanału albo pozostawiony w kanale fragment narzędzia. Mikroskop pomaga lepiej zobaczyć kanały i dokładniej pracować, ale nie usuwa wszystkich ograniczeń wynikających z budowy zęba. Dlatego reendo może trwać dłużej i nie zawsze da się je zakończyć zgodnie z początkowym planem.

Dlaczego trzeba usunąć stare wypełnienie?

Aby ponownie oczyścić kanały, trzeba usunąć z nich gutaperkę, czyli elastyczny materiał, którym wypełnia się kanały, oraz uszczelniacz, czyli pastę łączącą gutaperkę ze ścianami kanału. Pozostawiony materiał utrudnia dotarcie narzędzi i płynów odkażających do zakażonych miejsc.

Celem jest usunięcie jak największej ilości starego wypełnienia. Badania pokazują jednak, że żadna metoda nie usuwa go w całości: drobiny materiału mogą zostać w zagłębieniach i odgałęzieniach kanałów, mimo bardzo dokładnego opracowania. Zbyt intensywne usuwanie zębiny w poszukiwaniu każdej pozostałości mogłoby osłabić lub uszkodzić korzeń.

Najważniejsze jest ustalenie przyczyny problemu, dotarcie do zakażonych miejsc i jak najskuteczniejsze ich odkażenie przy zachowaniu tkanek zęba.

Czy trzeba założyć „lekarstwo”?

Czasem leczenie dzieli się na etapy. Między wizytami lekarz może umieścić w kanałach opatrunek przeciwbakteryjny, najczęściej na bazie wodorotlenku wapnia, i szczelnie zamknąć ząb wypełnieniem tymczasowym. Nie jest to środek do „zatrucia” zęba.

Taki opatrunek bywa potrzebny, gdy nie można jeszcze bezpiecznie zakończyć oczyszczania i wypełniania kanałów, na przykład z powodu utrzymującego się wysięku.

Opatrunek nie jest konieczny przy każdym powtórnym leczeniu. Jeśli kanały udało się dokładnie oczyścić, a ząb nie daje ostrych objawów ani wysięku, leczenie można zakończyć na jednej wizycie. Według europejskich wytycznych opatrunek nie poprawia wtedy wyników leczenia. Samo „lekarstwo” nie zastępuje dokładnego oczyszczenia, płukania i szczelnego zamknięcia zęba. Liczba wizyt zależy od sytuacji klinicznej.

Jakie są możliwe powikłania?

Podczas powtórnego leczenia mogą wystąpić trudności z udrożnieniem kanału, złamanie narzędzia, perforacja, czyli przypadkowe połączenie wnętrza zęba z otaczającymi tkankami, albo osłabienie korzenia podczas usuwania wcześniejszych materiałów. Płyn do płukania lub materiał wypełniający może też wydostać się poza korzeń.

Po zabiegu ząb może być przez pewien czas wrażliwy na nagryzanie, a czasem dochodzi do zaostrzenia z silniejszym bólem lub obrzękiem. Jeśli ból się nasila albo pojawia się obrzęk, skontaktuj się z gabinetem, w którym prowadzone jest leczenie. Ryzyko zależy od budowy i stanu zęba, dlatego omawia się je indywidualnie przed leczeniem.

Ponowne wypełnienie i odbudowa

Po oczyszczeniu i odkażeniu, gdy można zakończyć leczenie, kanały osusza się i ponownie wypełnia, zwykle gutaperką z uszczelniaczem. Jeśli wcześniej założono opatrunek, usuwa się go przed ostatecznym wypełnieniem.

Równie ważna jest szczelna i wytrzymała odbudowa korony zęba, wykonana możliwie szybko po zakończeniu leczenia. Zmniejsza ona ryzyko ponownego zakażenia i złamania zęba. Jeśli skierował Cię do mnie inny dentysta, na odbudowę wracasz do niego.

Od czego zależy wynik leczenia?

Wynik leczenia ocenia się na wizytach kontrolnych, także na zdjęciach RTG. Gojenie kości wokół korzenia trwa miesiące, a czasem kilka lat, dlatego pierwszą kontrolę ze zdjęciem wykonuje się zwykle po około roku.

Szanse na wygojenie są większe, gdy przed leczeniem nie ma zmiany wokół korzenia albo jest ona niewielka, gdy kanały udaje się oczyścić na całej długości i gdy ząb szybko dostaje szczelną odbudowę. Są wyraźnie mniejsze, gdy podczas wcześniejszego leczenia zmieniono przebieg kanału albo doszło do perforacji.

Powtórne leczenie daje szansę na zachowanie zęba, ale nie gwarantuje wygojenia. Rokowanie dla Twojego zęba omawia się po badaniu.

Co, jeśli powtórne leczenie nie wystarczy?

Gdy powtórnego leczenia nie da się przeprowadzić albo gdy nie doprowadziło ono do wygojenia, czasem można rozważyć zabieg chirurgiczny na wierzchołku korzenia. Jeśli zęba nie da się zachować, konieczne jest jego usunięcie. Wybór zależy od stanu zęba i kości oraz od możliwości odbudowy i omawia się go po badaniu. Więcej o tym, kiedy leczenie kanałowe pozwala zachować ząb, przeczytasz w artykule Leczenie kanałowe: na czym polega i kiedy pozwala zachować ząb?

Najważniejsza wiadomość